De meeste aandelenfondsen hebben een bepaalde index als benchmark. Dit kan de AEX zijn maar ook de MSCI Wereldindex of een subindex hiervan. Naast het behalen van een mooi absoluut rendement, is het voor de fondsbeheerders natuurlijk zaak om de index waarin zij beleggen (en die dus ook als benchmark geldt) te verslaan. Kortom, om outperformance te generen. Zij kunnen dit doen door veelvuldig te handelen in bepaalde aandelen of door bepaalde aandelen te over-, of onderwegen.

U moet uzelf altijd afvragen hoe deze outperformance is gerealiseerd. Als de outperformance door 1 superbelegger wordt veroorzaakt, dan moet u uzelf afvragen of u hier wel in wilt beleggen. Wat gebeurt er met het rendement als deze belegger weggaat? Daarnaast moet u kijken in wat voor een markt de outperformance is gerealiseerd. Het kan best zijn dat een fonds het in een stijgende markt zeer goed doet door risicovolle aandelen te kopen. Maar wat gebeurt er als de markt eens een lange periode tegenzit?

Eén van de belangrijkste reden dat fondsen slechter presteren dan de index die zijn volgen is de kosten. De meeste aandelenfondsen rekenen toch al gauw 1 % of meer aan beheerskosten. Daarnaast zijn er nog de transactiekosten. De fondsbeheerder moet dus eigenlijk een stuk beter beleggen dan de index om toch netto hetzelfde rendement te laten zien. Daarnaast zijn er ook nog de onzichtbare kosten, zoals de spread. Dit is een opslag die u boven de intrinsieke waarde moeten betalen bij aankoop en de afslag bij verkoop van een fonds.

In het Financieele Dagblad stond dit weekend te lezen dat 13 van de 25 grootste fondsen van vijf Nederlandse marktleiders het slechter deden dan de index. Een paar deden het gelijk aan de index en slechts een enkeling wist de index te verslaan. Nu zegt zo’n korte periode natuurlijk helemaal niks. Laten we dus zelf een klein onderzoekje doen. Ik zet voor u de rendementen van enkele wereldwijde fondsen van enkele grote Nederlandse aanbieders op een rijtje. Voor de volledigheid, de keuze van mijn selectie is volkomen willekeurig (dit om niemand op de tenen te trappen). In onderstaande tabel vindt u de performance sinds 1 januari 2000 tot heden van een zestal wereldwijde aandelenfondsen afgezet tegen de MSCI Wereld Index in euro’s.

Wat duidelijk opvalt is dat 5 van de 6 fondsen het toch beduidend slechter doen dan de index. De 6 fondsen samen laten een gemiddelde performance sinds 1 januari 2000 zien van – 27,43%, terwijl de index – 22,15% noteert. Dit is ruim 5% minder. Dit lijkt misschien niet veel, maar stel nu eens dat u begin 2000 een investering deed van € 100.000 in de MSCI Wereld Index. Uw vermogen zou op dit moment nog € 77.850 waard zijn. Helaas dus nog steeds een verlies. Maar zou u een evenredig deel in alle 6 de fondsen hebben gekocht dan zou u vermogen nog slechts € 72.570 waard zijn.

Nu is bovenstaande maar een kleine steekproef. Het wereldwijde empirisch bewijs is echter overweldigend. Ik begrijp er dus ook niks van dat mensen nog steeds in normale wereldwijde aandelenfondsen beleggen. Het gros presteert slechter dan de index en het is haast onmogelijk om juist dat fonds te vinden dat wel in staat is de index te verslaan. En zelfs als u dit pareltje heeft gevonden, is het nog maar afwachten of de outperformance consistent is. Wilt u dus wereldwijd beleggen, maar niet de rompslomp van het zelf beleggen, koop dan een tracker of indexfonds dat een wereldwijde index kopieert (zoals de MSCI Wereld Index).

Bovenstaande wil echter niet zeggen dat ik alle beleggingsfondsen afkeur. Er zijn wel degelijk fondsen die waarde toevoegen en de index verslaan. Deze zijn alleen lastig te vinden. Daarnaast zijn er veel fondsen die zich specialiseren in beleggingen waar eigenlijk geen geschikte index bij hoort en u dus eigenlijk geen andere keus heeft. Tot slot wil ik voor de volledigheid opmerken dat mijn opmerking alleen betrekking hebben op aandelenfondsen. Hedge funds en andere “exotische” fondsen vallen hier niet onder.