Vermogensbeheer volgens Van Lieshout & Partners

Zo aan het begin van het jaar en na een heerlijke vakantie is het vaak tijd voor een beetje bezinning. Eén van de zaken die mij nu al een tijdje bezig houdt, is de rol van trackers. In mijn vorige column gaf ik aan dat ik een groot voorstander van trackers ben, maar dat ik een aantal nieuwe ontwikkelingen niet toejuich. Als ik een beetje tussen de regels mag lezen, dan lijkt het erop dat ook de AFM graag zou willen dat zo veel mogelijk beleggers in fysieke trackers gaan beleggen en dus niet in individuele aandelen en/of actief beheerde beleggingsfondsen.

De vraag die mij echter al een tijdje bezig houdt, is wat er gebeurt op de markten als daadwerkelijk iedereen in trackers gaat beleggen? Om eerlijk te zijn, kan ook ik niet alle (denkbeeldige) gevolgen overzien. Dus mocht u hier nog ideeën over hebben, dan hoor ik ze graag. Een aantal drastische mogelijke gevolgen wil ik toch met u doornemen.

Gisteren kwam Philips voor de derde keer in 1 jaar met een winstwaarschuwing. Het aandeel daalde, terwijl de beurs positief was. Vandaag daalt het aandeel weer iets. Op zich een logische reactie. De toekomstige winsten en kasstroom worden wellicht lager, dus ook de huidige contante waarde hiervan en dus een lagere beurskoers. Maar wat was er gebeurd met de koers van Philips als iedereen in trackers belegt en niet meer in fondsen of individuele aandelen.

Waarschijnlijk helemaal niks. Als iedereen in trackers belegt dan gaat alleen de index omhoog of omlaag. Het algemene sentiment was gisteren goed (vandaar dat op Philips na bijna alles steeg), dus de winstwaarschuwing van Philips had geen verdere gevolgen. Anders gezegd, per saldo gingen beleggers niet aandelen verkopen maar juist kopen. Je had dan gisteren waarschijnlijk een zeer merkwaardige omstandigheid gehad dat Philips, ondanks de slechtere vooruitzichten, toch in koers was gestegen.

Daarnaast krijg je ook nog te maken met een indirect effect. Wat gebeurt er met de bedrijfsvoering van een onderneming als dit niet wordt beloond of bestraft op de beurs? Wordt het bedrijf extra voorzichtig omdat goede resultaten toch niet op de beurs worden beloond of gaat men juist extra risico nemen om een zo hoog mogelijke variabele beloning te krijgen wetende dat slechte cijfers toch niet afgestraft kan worden?

Een andere merkwaardige bijkomstigheid als iedereen in trackers gaat beleggen, is het effect hiervan op de bewegelijkheid van de koersen en hiermee het risico.

De grootste beleggers wereldwijd zijn de institutionele beleggers, onder andere de verzekeraars en pensioenfondsen. Elk kwartaal ontvangen zij premies die zij vervolgens gaan beleggen voor de lange termijn. Laten we eens aannemen dat zij per de eerste van elk kwartaal dit doen en dat zij de gelden dus ook uitsluitend investeren in trackers. Dit zal uiteraard tot gevolg hebben dat die dag de koersen enorm stijgen. De rest van het kwartaal zal er per saldo niet veel gebeuren. Sommige kleinere beleggers verkopen de index omdat zij bijvoorbeeld geld nodig hebben en andere kleine beleggers stappen weer in. Je krijgt dan iets wat op onderstaande grafiek kan lijken.

Het merkwaardige is, dat in zo’n situatie de koersen dus haast niet bewegen, alleen op de eerste dagen van elke maand/ elk kwartaal. Dit betekent dat de standaarddeviatie, dit getal meet de beweeglijkheid, omlaag schiet waardoor het risico van beleggen in aandelen dus opeens zeer laag zal zijn. En wellicht zelfs lager dan bijvoorbeeld staatsobligaties. Gevoelsmatig een absurde situatie.

Nu wil ik benadrukken dat dit gewoon wat gedachtespinsel van mij zijn. Wat ik echter zeer merkwaardig vind is dat ik nergens iets lees in de financiële wetenschap of namens de toezichthouders wat de lange termijngevolgen kunnen zijn als iedereen inderdaad in trackers gaat beleggen. Ik ben hier namelijk enorm naar benieuwd en kan zelf alle mogelijke gevolgen bij lange na niet overzien.