Vermogensbeheer volgens Van Lieshout & Partners - Risico bij beleggen in aandelen

Regelmatig schrijven columnisten en analisten over beleggingsmogelijkheden die hopelijk in de toekomst mooie resultaten opleveren. Op zich is hier helemaal niks mis mee. Integendeel zelfs. Op welk ander terrein krijg je nu als consument gratis gefundeerde adviezen waar je hopelijk geld mee kunt verdienen?

Wat bij de meeste adviezen vaak over geslagen wordt, is het begrip risico. Reden hiervoor is dat risico een lastig begrip is. Het rendement is achteraf makkelijk te bepalen, maar wat is nu risico?

Ik zal in dit artikel eerst ingaan op de vraag wat risico is en hoe men dit kan meten. Daarna zal ik ingaan op de vraag hoe een aandelenbelegger profijt kan hebben van een goed inzicht in het gelopen risico. In mijn volgende column behandel ik het begrip risico in combinatie met het beleggen in opties.

Bij risico denken veel beleggers aan koersdalingen. In de financiële theorie wordt met risico bedoeld de beweeglijkheid (ook wel volatiliteit genoemd) van rendementen, hetgeen gemeten wordt door middel van de standaarddeviatie. In de statistiek wordt de standaarddeviatie weergegeven met de Griekse letter sigma, σ. Hoe beweeglijker het rendement, hoe hoger het risico aangezien de kans op een koersdaling toeneemt.

Om u een goed inzicht te kunnen geven in het risico van een belegging, is het (helaas) noodzakelijk eerst wat statistiek te behandelen. Het berekenen van een standaarddeviatie heeft alleen zin als de rendementen normaal verdeeld zijn. Bij aandelen en obligaties is dit meestal het geval, bij veel hedge funds echter niet. Vaak is het risico bij hedge funds hoger dan men op basis van de standaarddeviatie denkt. Stel een aandeel (of een index of een aandelenportefeuille) heeft de afgelopen 100 maanden de volgende maandrendementen opgeleverd:

1 maal een rendement van –7 %	20 maal een rendement van 1 %
2 maal een rendement van –4 %	15 maal een rendement van 2 %
5 maal een rendement van –3 %	10 maal een rendement van 3 %
9 maal een rendement van –2 %	3 maal een rendement van 4 %
13 maal een rendement van –1 %	2 maal een rendement van 5 %
18 maal een rendement van 0 %	2 maal een rendement van 6 %

In onderstaande grafiek heb ik de uitkomsten weergegeven. De staven geven aan hoe vaak een behaald rendement in het verleden is voor gekomen. Door de staven heb ik een vloeiende lijn getrokken. Deze lijn geeft de spreiding weer van de rendementen. Bij zo’n belvormige lijn wordt gesproken dat de rendementen normaal verdeeld zijn. Het belangrijkste kenmerk van een normaalverdeling is dat de lijn symmetrisch is ten opzichte van een bepaald punt op de X-as. In dit geval is dat bij 1%. Zowel op de linkerkant als op de rechterkant van de lijn liggen ongeveer evenveel waarnemingen.

Een groot voordeel van rendementen die normaal verdeeld zijn, is de eenvoud. We zien in 1 opslag de 2 meest belangrijke kenmerken van een belegging, het meest waarschijnlijke verwachte rendement en het risico.

Onderstaande grafiek kan een en ander wellicht verder verduidelijken. Hierin staat de vloeiende lijn die ik uit bovenstaande grafiek heb gehaald. De meeste waarnemingen liggen bij een maandrendement van 1%. Als er voldoende waarnemingen zijn, dan kunnen we er vanuit gaan dat deze 1% ook het meest waarschijnlijke maandrendement is voor de toekomst. Het risico kunnen we ook uit de grafiek lezen. Dit is het de afwijking van de rendementen ten opzichte van het gemiddelde.

Als we inzicht hebben in het verwachte rendement en het risico, zijn we ook beter in staat de juiste beslissing te nemen. Stel we kunnen kiezen uit 2 investeringen (zie onderstaande grafiek). Beide leveren een verwacht rendement op van 8 % per jaar. Als ik uitga van rationele beleggers dan zullen zij kiezen voor de zwarte gestippelde lijn. Die heeft namelijk de meeste gerealiseerde rendementen laten zien in de buurt van de 8 %. Oftewel, de kans dat er weer een rendement behaald wordt van 8 % is groter dan die van de rode lijn. Nog anders gezegd, de zwarte gestippelde lijn laat constantere rendementen zien dan de rode lijn en heeft daardoor een lager risico.

Stel we gaan uit van bovenstaande grafiek waaruit blijkt dat in het verleden bleek dat een jaarrendement van 8 % het meeste voorkwam. Ik ga er dus vanuit dat ook in de toekomst deze belegging weer 8 % per jaar zal opleveren. Stel nu eens dat het historisch risico (lees de standaarddeviatie) 10 % per jaar is. Dit betekent dat met een 68 % waarschijnlijkheid het jaarrendement tussen de – 2 % (8 – 10) en de 18 % (8+10) ligt. En met een 95 % waarschijnlijkheid ligt het jaarrendement tussen de -11.6 % (8 – 1.96*10) en 27.6 % (8 + 1.96*10).

Omdat aandelenrendementen op de lange termijn normaal verdeeld zijn, kunnen we de standaarddeviatie gebruiken als maatstaf voor risico. Op deze wijze kunt u heel makkelijk rendementen en risico’s van bepaalde beleggingen met elkaar vergelijken. Misschien een aardig idee: zet de rendementen van uw portefeuille in Excel en berekenen met een Excelformule de standaarddeviatie van uw portefeuille. Nu kunt u dit bijvoorbeeld eens vergelijken met de AEX. Op deze wijze krijgt u een beter inzicht in uw portefeuille. Ook kunt u dit doen als u bijvoorbeeld een aandeel wilt kopen. Zet de historische rendementen in Excel en bereken het risico. Op deze wijze kunt u goed beoordelen of het verwacht rendement opweegt tegen het risico.