De gevolgen van de nieuwe boekhoudmethode
Niet alleen maar negatief
 
In mijn vorige column heb ik geschreven over de zin en onzin van gerapporteerde winstcijfers. Mijn belangrijkste conclusie was dat een belegger beter naar de kasstroom dan naar de winstcijfers van een onderneming kan kijken. Dat wil echter niet zeggen dat winstcijfers onbelangrijk zijn.

Vanaf dit jaar zijn sommige ondernemingen gedwongen over te stappen op de nieuwe boekhoudregels, de zogenaamde International Financial Reporting Standards (IFRS). Deze nieuwe boekhoudregels kunnen een grote invloed hebben op de winstcijfers en dan met name op de jaarlijkse verandering hierin.

In dit artikel zal ik nader ingaan op de nieuwe boekhoudregels. Ik zal daarbij niet zozeer kijken naar welke nieuwe regels er geïntroduceerd zijn (bijvoorbeeld veranderingen in de wijze waarop goodwill moet worden behandeld) en welke regels er zijn vervallen, maar meer naar wat de gevolgen voor u als (potentiële) belegger zijn van deze nieuwe regels. 

Achtergrond verschil in accounting
Er bestaan grote verschillen in de wijze van boekhouden tussen verschillende landen. Reden hiervoor ligt vooral in de geschiedenis van een land. In de Verenigde Staten zijn veel boekhoudregels door de accountants zelf ontwikkeld en ingevoerd. In Europa werd dit in het verleden veel meer door de overheid bepaald. Tevens speelt de wijze van financiering een belangrijke rol. In landen waar ondernemingen vooral bij banken aankloppen voor een financiering is de noodzaak van een transparante en voor een ieder toegankelijk jaarrekening minder aanwezig. In de Verenigde Staten wordt door ondernemingen veel vaker een beroep gedaan op de kapitaalmarkten en minder op financiële instellingen. De (kleine) individuele beleggers/vermogensverschaffers zullen eerst een goed en duidelijk beeld willen hebben van een onderneming alvorens er geld in te investeren. De jaarrekening speelt daarom van oudsher in de Verenigde Staten een belangrijkere rol dan in Europa. Tevens was de jaarrekening in sommige landen puur bedoeld voor de belastingdienst. Een onderneming moest slechts de belastbare winst kenbaar maken. Hierdoor werd er een andere wijze van boekhouden toegepast dan bij een “normale” winstberekening. 

Voor wie gelden de nieuwe regels?
De nieuwe boekhoudregels gelden voor alle beursgenoteerde bedrijven die gevestigd zijn in de EU en hebben slechts betrekking op de geconsolideerde jaarrekening. Een beursgenoteerde multinational met een dochter in het buitenland moet de geconsolideerde jaarrekening volgens de IFRS-regels opmaken. Het is de onderneming toegestaan om er voor te kiezen de jaarrekening van de dochteronderneming ook volgens IFRS op te maken en niet meer volgens de nationale accountingregels die in dat land gelden. Niet-beursgenoteerde bedrijven mogen zelf bepalen of zij willen overstappen op de nieuwe IFRS-regels.

Gevolgen nieuwe regels voor beleggers
Een van de meest besproken gevolgen van de nieuwe boekhoudregels is dat de winst meer zal fluctueren dan in het verleden. Bedrijven zijn gedwongen sommige activa tegen marktwaarde te waarderen en mogen tevens bepaalde reserves niet meer uitsmeren. Sommige economen zijn van mening dat doordat de winst minder voorspelbaar wordt, de risicopremie omhoog zal gaan, waardoor de aandelenkoersen in Europa zullen gaan dalen. Daar staan echter een aantal voordelen tegenover. Doordat alle beursgenoteerde ondernemingen in de EU nu dezelfde wijze van boekhouden hanteren, is het voor beleggers makkelijker ondernemingen met elkaar te vergelijken. Veel particuliere beleggers kijken nu vooral naar de nationale beurs. Doordat bedrijven beter met elkaar te vergelijken zijn, bestaat de kans dat beleggers hun aandelen over meerdere landen gaan spreiden. Met name kleinere landen, zoals Nederland, kunnen hier van profiteren. Nu de winstcijfers in de EU-landen beter met elkaar te vergelijken zijn, wordt Europa voor de Amerikaanse belegger ook interessanter. In theorie zou dit tot hogere koersen kunnen leiden.

Naast de betere vergelijkbaarheid van de gerapporteerde cijfers is een ander voordeel dat bedrijven makkelijker geld kunnen ophalen op buitenlandse kapitaalmarkten. Op de lange termijn komt dit de investeringen en dus de economie ten goede.

Gevolgen nieuwe regels voor bedrijven
Zoals vermeld zijn bedrijven gedwongen hun activa tegen de marktwaarde te waarderen in plaats van de keuze historische kostprijs of lagere marktwaarde. Vanwege de inflatie wordt de activa vaak tegen de historische kostprijs op de balans vermeld. Doordat de marktwaarde vaak hoger ligt, zal de aangepaste winst van een onderneming dit jaar vaak stijgen (ceterus paribus). Echter de winst zal wel meer gaan fluctueren.

Anderzijds leiden de nieuwe regels tot kostenverlaging. Dit omdat bedrijven jaarrekeningen van buitenlandse dochterondernemingen met behulp van dezelfde regels kunnen opmaken en zij dus minder geld aan dure accountants hoeven uit te geven. Als de cijfers van alle dochterondernemingen beter met elkaar te vergelijken zijn,  kan dit leiden tot meer inzicht van het management over de gang van zaken bij de verschillende dochterondernemingen. Eventuele problemen kunnen sneller worden opgespoord en dus sneller worden aangepakt.

Daarnaast komen de nieuwe IFRS-regels meer overeen met de regels die gelden volgens de Amerikanse GAAP (General Accepted Accounting Principles). Multinationals met dochters in de Verenigde Staten hoeven daardoor bij hun Amerikaanse dochters minder aanpassingen te doen om de nationale (Amerikaanse) jaarrekening om te zetten in een jaarrekening volgens IFRS-regels.

Conclusie
In de media wordt voornamelijk over de negatieve gevolgen van de nieuwe IFRS-regels geschreven. De nieuwe regels leiden tot meer fluctuaties in de winst en dus tot hogere risicopremies bij beleggers. Echter, er zijn wel degelijk een aantal belangrijke voordelen te noemen van de nieuwe boekhoudregels. De winstcijfers zijn beter met elkaar te vergelijken, waardoor de internationale kapitaalmarkten beter geïntegreerd zullen raken. Dit kan tot een grotere vraag naar Nederlandse aandelen/obligaties leiden. Tevens kunnen beleggers nu beter buitenlandse met binnenlandse ondernemingen vergelijken. Ook kan het leiden tot meer vraag uit de Verenigde Staten naar Europese aandelen of obligaties.

Tot slot wil ik echter nog opmerken dat de nieuwe regels vooral invloed hebben op de winst, maar minder op de kasstroom van een onderneming (zie vorig artikel). Rationele beleggers maken zich niet druk om grote veranderingen in de winst, slechts om grote veranderingen in de kasstroom

drs R.H.J. de Jong is vermogensbeheerder bij Van Lieshout & Partners N.V.

Terug naar overzicht