Wie heeft er gelijk?

De laatste tijd is er iets opmerkelijks aan de gang op de financiële markten. In de afgelopen weken zijn de wereldwijde aandelenmarkten fors herstelt. Sommige beurzen zijn in een maand tijd met 10 procent of meer herstelt. Op zich is dat niet vreemd te noemen. Beurzen zijn immers ook hard gedaald. Maar het merkwaardige is dat de obligatiemarkten helemaal niet zijn herstelt, integendeel zelfs. Vraag is uiteraard wie er gelijk heeft.

Naast het forse koersherstel op de aandelenmarkten is ook de daling van de volatiliteit (zeg maar de onrustmeter) opmerkelijk te nemen. Zowel de volatiliteit op de Amerikaanse als op de Europese beurs is in een paar weken tijd fors gedaald.


Volatiliteit AEX. Bron: Reuters


Volatiliteit S&P 500. Bron: Reuters

Naast de meevallende macro-economische cijfers is de opleving op de aandelenmarkten vooral een gevolg van de woorden van Merkel en Sarkozy. Zij hebben gezegd binnen een paar weken met een allesomvattend plan te komen om te crisis aan te pakken. Dit zou natuurlijk geweldig zijn. Maar als we eerlijk zijn, dan vraag ik mijzelf af hoe dit kan. In de afgelopen twee jaar zijn politici niet instaat gebleken een allesomvattend plan te bedenken en uit te voeren. Waarom zou dat nu wel lukken en vooral waarom kan dat nu wel in een paar weken.

De obligatiemarkt heeft zich weinig van de meevallende cijfers en de woorden van Merkel en Sarkozy aangetrokken. In onderstaande grafieken ziet u de risico-opslagen van investment grade obligaties met een looptijd van 5 jaar en high yield obligaties met een looptijd van 5 jaar.


Risico opslag high yield (Bron: Reuters)


Risico opslag investment grade (Bron: Reuters)

Wat opvalt is dat de relatief veilige bedrijfsobligaties ondanks de kleine daling van de afgelopen dagen bijna dezelfde risico opslag hebben als de periode eind 2008 begin 2009. Zo bedraagt de huidige risico opslag bij high yield 760 basispunten en bij investment grade 180 basispunten. Kijken we naar de volatiliteit van de aandelen (wat vergelijkbaar is met de risico opslag bij obligaties) dan is duidelijk te zien dat bij aandelen de risico opslag fors lager is dan de periode 2008 – begin 2009.

Maar goed, stel nu eens dat er op korte termijn wel een plan ligt om te problemen aan te pakken. Er zijn verschillende rapporten van belangrijke instanties te vinden die er vanuit gaan dat we circa 2000 miljard euro nodig hebben om de financiële crisis aan te pakken. Dit bedrag omvat dus het versterken van de balansen van banken zodat men daadwerkelijk obligaties op marktwaarde kan waarderen, het versterken van het kapitaal zodat buffers groter worden en uiteraard het verstrekken van vermogen aan landen die nu eigenlijk niet meer kunnen lenen op de kapitaalmarkt.

Hoewel het exacte bedrag uiteraard een zeer grove schatting is, kunnen dit soort gigantische bedragen op termijn niet anders leiden tot moeilijke economische tijden. De overheden zullen zwaar moeten bezuinigen met alle directe en indirecte gevolgen voor de economie. Het meest gunstige scenario is dat we de komende jaren een hele gematigde economische groei gaan krijgen en als het een beetje tegenzit economische krimp. En dit is precies waar de obligatiemarkt rekening mee houdt. Het blijft afwachten wie er gelijk krijgt, maar het verleden leert ons dat dit meestal de obligatiemarkt is.